Taijiquan

Taijiquan Nazwa chińska Hanyu pinyin Tàijíquán Wade-Giles T'ai Chi Ch'üan Jaworski-Jabłoński T'ai-ki K'uan Zn. tradycyjne 太極拳 Zn. uproszczone 太极拳 Taijiquan (wym. tchaj-dźi-ćchuen, dosł. pięść taiji) - to zaliczana do grupy tzw. systemów wewnętrznych (neijia) chińska sztuka walki, która coraz częściej traktowana jest jako związana z chińską filozofią gimnastyka medytacyjna (patrz niżej → Taijigong).

Spis treści

• 1 Taijiquan
• 2 Taijiquan współcześnie
• 3 Związki z filozofią chińską
• 4 Zobacz też
• 5 Linki zewnętrzne

//

Taijiquan

Ćwiczenia taijiquan w Pekinie Opiera się na koncepcji taiji (dosłownie: wielka ostateczność), opisującej świat, w którym z pierwotnej jedności (wuji) wyłoniły się komplementarne pierwiastki yin i yang; słowo quan - "pięść" to często używane określenie stylów walki w Chinach. Taijiquan można tłumaczyć także jako "pięść wielkiej ostateczności", bo to forma samoobrony stosowana jedynie w sytuacji, gdy niemożliwa jest ucieczka czy negocjacje (spora część technik ma na celu fizyczne unicestwienie przeciwnika). Trening obejmuje głównie tzw. ćwiczenia podstawowe (jibengong), formy, czyli złożone układy ruchowe (tzw. formy, taolu), w tym z bronią (np. z mieczem, czyli taijijian), ćwiczenia z partnerem nazywane przepychaniem rąk, lub pchającymi rękoma (tui shou) oraz naukę walki i samoobrony. Trening jest znacząco różny od treningu większości sztuk walki, w tym tak zwanych zewnętrznych (waijia) odmian Kung-fu/Wushu. Nie koncentruje się na typowo rozumianym treningu fizycznym, lecz raczej na pracy nad szczególną koordynacją ciała, a przede wszystkim koordynacją pomiędzy umysłem a ciałem, w oparciu o klasyczne koncepcje chińskiej nauki, takie jak qi - energia witalna i nei jin - siła wewnętrzna. Zgodnie z założeniami yi (umysł) prowadzi qi (energię witalną), a qi z kolei prowadzi ciało. Energię witalną qi uważa się za główne źródło tak zwanej siły wewnętrznej (nei jin), jaką posługuje się adept taijiquan. W niektórych szkołach stosuje się obecnie interpretację klasycznych pojęć bardziej zgodną ze stanem współczesnej nauki. W kategoriach myślenia cywilizacji zachodniej trening Taijiquan to:

1. trening wizualizacji - walka z wyimaginowanym przeciwnikiem (z założenia techniki T. mają oddziaływać na układ nerwowy, zakłócać działanie krwiobiegu lub organów wewnętrznych, więc nie można T. trenować z realnym partnerem),
2. trening koordynacji układu szkieletowego z mięśniowym - zwiększanie szybkości i siły ciosu przy wykorzystaniu składowych sił różnych partii ciała (np:duża część siły i szybkości ciosu ręką generowana jest z siły nóg) przy wykorzystaniu powolnych ruchów pozwalających na obserwację działania układu mięśniowo szkieletowego i stopniowe udoskonalanie (do zastosowań bojowych) działania tego układu. Techniki bojowe ćwiczy się również w szybkim tempie.
3. trening reakcji na sytuację zagrożenia (gdy włącza się w organizmie reakcja walka-ucieczka) - kodowanie bojowych schematów działania (mających zadziałać automatycznie w sytuacji pewnego ataku ze strony przeciwnika.) przy pomocy wizualizacji, wolnych, dokładnych sekwencji ruchowych wraz z miarowym, skoordynowanym z nimi oddechem.

Taijiquan dzieli się na różne style, z których najbardziej znane i popularne to: Chen, Yang, Wu, Hao i Sun. Trening taijiquan kojarzy się zwykle z powolnym, płynnym wykonywaniem zestawów ruchów, tak zwanych form. Jednak wiele form taijiquan łączy zarówno ruchy powolne jak i dynamiczne. W XX wieku zaczęto w coraz większym stopniu wykorzystywać taijiquan jako formę ćwiczeń medytacyjnych dla zdrowia, relaksu i dobrego samopoczucia. W rezultacie obecnie często ćwiczy się taijiquan pomijając aspekt bojowy. Niektórzy z ćwiczących wręcz nie wiedzą, że jest to sztuka walki. Wciąż jednak istnieją także szkoły tradycyjnego taijiquan.

Taijiquan współcześnie

W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat rozwinęły się trzy nurty, które oddaliły się od taiji quan rozumianego jako sztuka walki:

• Nurt sportowy, w którym taijiquan jest jedną z konkurencji sportowego wushu, w Chinach określanego jako bisai wushu, lub xiandai wushu. Ta odmiana taijiquan podlega rygorom treningu sportowego, a występ zawodnika w czasie zawodów jest oceniany według kryteriów technicznych, estetycznych, gimnastycznych, oraz niektórych zasad charakterystycznych dla taijiquan tradycyjnego. System oceniania jest zbliżony do gimnastycznego, skala ocen obejmuje od 0 do 10 pkt. Obok konkurencji taijiquan (układu bez broni, wykonywanego solo) wyróżniamy również konkurencję taijijian (układ z mieczem, wykonywany solo).
• Nurt zdrowotny, nauczany głównie w Chińskiej Republice Ludowej. Taiji traktuje się głównie jako ćwiczenie gimnastyczne, mające sprzyjać zachowaniu zdrowia i rozwojowi psychofizycznemu.
• Nurt "duchowy", rozpowszechniony w latach sześćdziesiątych XX wieku na Zachodzie. Taiji zostało wmieszane w różne koncepcje, pochodzące głównie z ideologii hippisowskiej oraz z ruchu New Age. Traktuje się taiji jako ścieżkę rozwoju duchowego. Jednakże według ekspertów jest to związany z modą kierunek, który najbardziej powierzchownie pojmuje taiji i rozpowszechnia znacznie zubożony obraz filozofii Dalekiego Wschodu.

Dla odróżnienia od tradycyjnego taijiquan w odniesieniu do powyższych zjawisk używa się często nazwy taijigong. Do taijigong zalicza się czasem również ćwiczenia, które noszą pewne podobieństwo do taiji quan, ale z niego nie pochodzą.

Związki z filozofią chińską

Wbrew panującemu na zachodzie przekonaniu o silnych jednoznacznych związkach taijiquan z taoizmem, widoczne w tej sztuce są wpływy różnych chińskich systemów religijno-filozoficznych. Słowo taiji obecne w nazwie stylu jest pojęciem pochodzącym z księgi Yijing, a później przejętym przez neokonfucjanistów. Liczba ruchów (108) w tzw. długiej formie (obecnej w większości stylów taijiquan), a także nazwy ruchów z niektórych form (np. w stylu chen: "Wojownik Buddy uderza w moździerz") świadczą o inspiracjach buddyjskich.

Zobacz też

• Chen Taijiquan
• Yiquan
• Baguazhang
• Xingyiquan
• Qigong
• Taoistyczne Tai Chi

Linki zewnętrzne

• Polskie Towarzystwo Rozwoju Chen Taijiquan
• Stowarzyszenie Taoistycznego Tai Chi
• World Chen Taijiquan Association - Poland
• Polsko Chińskie Stowarzyszenie Kung Fu Wu Shu Nan Bei
• Polski serwis poświęcony wewnętrznym sztukom Walki
• Power Taiji Book Three (pdf, po angielsku, 65 stron)